Aquareltip: een rond of een plat penseel?
Wat is het verschil tussen een rond en een plat aquarelpenseel? En wanneer pak je het ene of het andere? Als je begint met aquarelleren, kan het aanbod aan penselen behoorlijk groot lijken. Er zijn allerlei vormen en maten. Toch hoef je niet meteen een uitgebreide verzameling aan te schaffen. Het helpt vooral als je weet wat je met een penseel kunt doen.
Zelf gebruik ik zowel ronde als platte penselen. Beide hebben hun eigen functie en voordelen. Welk penseel ik pak, hangt af van de grootte van mijn papier en van wat ik op dat moment wil schilderen. In deze aquarelvideotip laat ik je het verschil zien.
Het platte penseel: prettig voor grote vlakken
Een plat penseel heeft haren die naast elkaar in een brede, platte vorm zijn geplaatst. Daardoor kun je met één beweging een behoorlijk stuk van je papier raken. Dat is handig wanneer je snel en gelijkmatig wilt werken.
Ik gebruik een plat penseel bijvoorbeeld om mijn aquarelpapier met schoon water nat te maken. Zeker op een groter vel is dat prettig: je hoeft minder streken te maken om het oppervlak te bevochtigen. Kijk daarbij goed naar de glans op je papier. Zo zie je waar al water zit en welke plekken nog droog zijn.
Ook voor het schilderen van grote kleurvlakken pak ik graag een plat penseel. Denk aan een lucht, een achtergrond of een brede strook in een landschap. Je kunt de verf met ruime bewegingen aanbrengen en hoeft niet met een klein penseeltje steeds opnieuw over hetzelfde gebied te gaan.
Met een plat penseel kun je meer dan brede streken maken
De brede kant van een plat penseel is geschikt voor grote vormen, maar probeer het ook eens een kwartslag te draaien. Met de smalle kant kun je een veel smallere streek maken.
Dat geeft mogelijkheden bij het schilderen van bijvoorbeeld een gevel, een dakrand of een hek. De vorm van het penseel kan je helpen om rechte lijnen en hoekige vormen neer te zetten. Je hoeft die dan niet allemaal met kleine penseelstreekjes op te bouwen.
Probeer ook eens een korte afdruk met de brede kant. Til je penseel vervolgens weer op en kijk welke vorm er ontstaat. Door te draaien, te kantelen en de druk te veranderen, ontdek je hoeveel verschillende streken je met hetzelfde platte penseel kunt maken.
Het ronde penseel: van een losse vlek tot een fijn detail
Een rond aquarelpenseel heeft een rond gevormde haarbundel die naar een punt toeloopt. Die combinatie maakt het veelzijdig. Met het volle gedeelte van de haren kun je grotere vormen schilderen, terwijl je met de punt fijne lijnen en details kunt aanbrengen.
Ik gebruik een rond penseel graag bij nat-in-nat schilderen. Op het vochtige papier zet ik kleur neer en laat ik die uitvloeien. Dat kan een losse vlek zijn, maar ook het begin van een bloem, een boom of een vogel.
Wanneer ik preciezer wil werken, gebruik ik de punt. Daarmee kan ik bijvoorbeeld een takje, een klein accent of een dun lijntje schilderen. Je hoeft dus niet voor ieder detail meteen een kleiner penseel te pakken. Ook een groter rond penseel kan fijn werk leveren, zolang de punt mooi gevormd is.
Laat de druk op je penseel het werk doen
Met een rond penseel kun je binnen één streek afwisselen tussen smal en breed. Raak het papier eerst licht aan met de punt. Geef vervolgens wat meer druk, zodat een groter deel van de haren het papier raakt. Verminder daarna de druk en til je penseel op.
Zo ontstaat een streek die van dun naar breed en weer naar dun loopt. Dat is een fijne oefening voor bijvoorbeeld blaadjes en andere natuurlijke vormen.
Werk rustig en kijk naar wat je penseel doet. Je hoeft de vorm niet alleen met je vingers te sturen. De haren, de hoeveelheid water en de druk op het papier doen allemaal mee.
Pas je penseelformaat aan je papier aan
Naast de vorm is ook de grootte van je penseel belangrijk. Zelf gebruik ik verschillende formaten, afhankelijk van het papier waarop ik werk.
Op een groter vel pak ik voor de grote vormen graag een groter penseel. Daarmee kan ik voldoende water en verf aanbrengen en ruim blijven werken. Met een heel klein penseel zou ik veel meer streken nodig hebben.
Op een klein formaat is een kleiner penseel vaak prettig. Toch begin ik ook daar graag met een penseel waarmee ik de belangrijkste vormen gemakkelijk kan neerzetten. De fijne accenten kunnen later komen.
Mijn favoriete penselen
Mijn favorieten zijn de Escoda Perla penselen in de maten 20, 16 en 10, zowel rond als plat. Daarmee kan ik afwisselen tussen grotere vlakken, kleinere vormen en details.
Dat is mijn persoonlijke voorkeur. Het belangrijkste is dat je jouw penselen leert kennen. Hoeveel water houden ze vast? Hoe voelt de punt? Welke streken maak je er gemakkelijk mee? Dat ontdek je vooral door ermee te schilderen.
Probeer rond en plat naast elkaar
Maak op een oefenvel met beide penselen een breed vlak, een dunne lijn en een eenvoudige vorm. Gebruik de brede en de smalle kant van je platte penseel. Wissel bij het ronde penseel tussen de punt en het vollere gedeelte van de haren.
Zo voel en zie je het verschil. Beide penselen verdienen een plek op mijn werktafel. Door ze bewust te kiezen en af te wisselen, krijg je steeds meer mogelijkheden in je aquarel!